Skip to main content

Khởi nghĩa Yên Thế - bản hùng ca bất tử của non sông Việt Nam!

“Ba mươi năm giữ núi rừng/Danh ông Đề Thám vang lừng trời Nam”; “Yên Thế là đất cụ Đề/Tây lên thì có, Tây về thì không”… Đó là những câu thơ phần nào thể hiện được vai trò, ý nghĩa của thủ lĩnh Hoàng Hoa Thám cùng những nghĩa sỹ nông dân Yên Thế trong cuộc chiến đấu chống thực dân Pháp xâm lược cách đây 135 năm. Bản lĩnh, tinh thần và lòng yêu nước của anh hùng dân tộc Hoàng Hoa Thám và nghĩa quân Yên Thế đã khắc sâu trong lịch sử và tâm trí của nhiều thế hệ người dân Yên Thế nói riêng và cả nước nói chung, trở thành bản hùng ca bất tử của dân tộc. 
Theo lịch sử để lại, Hoàng Hoa Thám thuở nhỏ tên là Trương Văn Nghĩa, quê làng Dị Chế, huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên, sau này di cư lên vùng Yên Thế. Năm 26 tuổi, Hoàng Hoa Thám tham gia khởi nghĩa của Cai Vàng; năm 34 tuổi lại gia nhập cuộc khởi nghĩa Đại Trận, và được gọi là Đề Dương. Khi Pháp đánh Bắc Kỳ lần thứ nhất (11/1873), Hoàng Hoa Thám gia nhập nghĩa binh của Trần Xuân Soạn. Khi Pháp chiếm Bắc Kỳ lần thứ 2 (4/1884), ông tham gia khởi nghĩa của Cai Kinh (tức Hoàng Đình Kinh) ở Hữu Lũng (Lạng Sơn). Cuối năm 1885, ông cùng Bá Phức trở lại Yên Thế đứng dưới cờ của Lương Văn Nắm (tức Đề Nắm) và trở thành một tướng lĩnh có tài. Tháng 4/1892, Đề Nắm bị thủ hạ sát hại, Hoàng Hoa Thám trở thành thủ lĩnh tối cao của phong trào Yên Thế, tiếp tục hoạt động, lập căn cứ ở Yên Thế và trở thành thủ lĩnh danh tiếng nhất của phong trào với biệt danh "Hùm xám Yên Thế". Theo ghi nhận, cuộc khởi nghĩa Yên Thế được xem là cuộc khởi nghĩa nông dân lớn nhất, dài nhất trong lịch sử dân tộc ta chống thực dân Pháp, kéo dài gần 30 năm (từ năm 1884 đến năm 1913), làm cho thực dân Pháp bao phen “bạt vía, kinh hồn”.
Từ năm 1984-khi Lễ hội Yên Thế lần đầu tiên được tổ chức đến nay, cứ vào ngày 15,16,17/3 dương lịch hàng năm, cán bộ và nhân dân huyện Yên Thế lại tưng bừng mở hội để tưởng nhớ công lao của thủ lĩnh Đề Thám và nghĩa quân. Đây là hoạt động thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn, sự tri ân của thế hệ hôm nay với thủ lĩnh Hoàng Hoa Thám, các anh hùng nghĩa sỹ, những người hi sinh cho đất nước và dân tộc đã một lòng trung bảo vệ quê hương, đánh đuổi thực dân xâm lược.
Đặc biệt, ngày 10/5/2012, khi Những địa điểm cuộc Khởi nghĩa Yên Thế được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Di tích cấp Quốc gia đặc biệt và trong cùng năm này, Lễ hội Yên Thế được Bộ trưởng Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch Quyết định công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể Quốc gia, Lễ hội ngày càng được tổ chức quy mô, đặc sắc và để lại nhiều ấn tượng sâu đậm trong lòng nhân dân và du khách thập phương khi về dự hội.
Năm 2019, kỷ niệm 135 năm khởi nghĩa Yên Thế, huyện Yên Thế đã long trọng tổ chức lễ hội với nhiều nghi lễ trang nghiêm và hoạt động hội phong phú, hấp dẫn, thu hút đông đảo nhân dân và khách thập phương. Lễ tế và dâng hương được tổ chức vào chiều ngày 15/3 dưới chân tượng đài anh hùng dân tộc Hoàng Hoa Thám. Sau tiếng trống, tiếng chiêng là màn dâng lễ vật, dâng rượu tiên tế tới Hoàng thiên anh linh và nghĩa quân anh dũng; lễ dâng hương báo công về những thành tựu nổi bật của huyện Yên Thế trong những năm qua; tiếp đó là nghi lễ phóng sinh tại khu vực hồ sinh thái.
Sáng ngày 16/3, nhân dân địa phương và du khách khắp nơi nô nức tiến về khu vực sân sự kiện (thị trấn Cầu Gồ) để dự khai mạc Lễ hội kỷ niệm 135 năm cuộc khởi nghĩa Yên Thế (1884 - 2019) và đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhì. Phát biểu tại lễ khai mạc, các đồng chí lãnh đạo Huyện ủy - UBND huyện Yên Thế đã ôn lại lịch sử hào hùng, vẻ vang, tinh thần bất khuất của nghĩa quân Yên Thế do thủ lĩnh Lương Văn Nắm và Hoàng Hoa Thám lãnh đạo chống thực dân Pháp xâm lược ngót 30 năm (1884-1913). Đồng thời, khẳng định: Khởi nghĩa Yên Thế được coi là cuộc khởi nghĩa vũ trang oanh liệt, lớn nhất, bền bỉ nhất trong lịch sử dân tộc trước khi có Đảng lãnh đạo trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc thời kỳ chống Pháp. Trong khói lửa tàn khốc, Hoàng Hoa Thám đã đứng lên chiến đấu hiên ngang với phong thái dũng mãnh của một người Anh hùng dân tộc, tận trung, tận hiếu với non sông đất nước. Kế thừa và phát huy truyền thống anh dũng ấy, những năm qua, Đảng bộ, chính quyền, nhân dân các dân tộc huyện Yên Thế đã không ngừng phấn đấu, luôn nêu cao tinh thần yêu nước, đoàn kết, năng động thi đua vượt qua mọi khó khăn, thử thách, đẩy mạnh phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội; giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội; đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân ngày càng được cải thiện và nâng cao. 
Với những thành tựu mà địa phương đã đạt được trong những năm qua, tại buổi lễ, thừa uỷ quyền của Chủ tịch nước, đồng chí Bùi Văn Hải, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Bắc Giang đã trao Huân chương Lao động hạng Nhì và Bằng khen cho lãnh đạo huyện Yên Thế. 
Sau nghi thức tế cờ được tổ chức trang trọng, các đại biểu và nhân dân đã được thưởng thức chương trình nghệ thuật đặc sắc với chủ đề "Bản hùng ca Yên Thế". Chương trình có sự tham gia của đông đảo diễn viên, học sinh Nhà hát Chèo Bắc Giang, Trường Trung cấp Văn hóa - Thể thao và Du lịch tỉnh. Qua đó, góp phần tái hiện tinh thần thượng võ, ý chí đấu tranh quật cường của nghĩa quân Yên Thế năm xưa.
Cùng với đó, nhiều hoạt động văn hóa, thể thao hấp dẫn được tổ chức trong dịp Lễ hội như: hội trại thanh niên, hội diễn văn nghệ quần chúng, thi nấu cơm niêu, đập niêu, kéo co, bịt mắt bắt lợn, biểu diễn nghệ thuật rối nước, hát chèo, thi người mặc trang phục dân tộc đẹp, hát quan họ trên thuyền, bóng chuyền, cầu lông, bắn nỏ, cờ vua, cờ tướng, bóng đá nữ, trưng bày sinh vật cảnh, hội chợ thương mại, thưởng thức ẩm thực gà đồi Yên Thế và đặc sản thịt dê, mở cửa nhà trưng bày khởi nghĩa đón khách thăm quan... để phục vụ người dân địa phương và du khách.
Lễ hội Yên Thế được tổ chức hằng năm nhằm phát huy truyền thống đoàn kết, tinh thần yêu nước, độc lập, tự cường và khơi dậy lòng tự hào dân tộc. Đồng thời, phát huy giá trị và nét đẹp của những di sản văn hóa mà cha ông ta để lại trong cuộc khởi nghĩa Yên Thế nói riêng và quá trình đấu tranh chống giặc ngoại xâm nói chung. Thông qua Lễ hội, giúp du khách thập phương cảm nhận được ý nghĩa chính trị và văn hóa sâu sắc, vừa mang tính truyền thống, tâm linh và hiện đại, tạo nét độc đáo của vùng quê Yên Thế thượng võ, giàu truyền thống cách mạng. Đây cũng là dịp trọng đại để Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc Yên Thế, con cháu cụ Đề Thám cùng đông đảo du khách từ mọi miền Tổ quốc được về tề tựu đông đủ để dâng hương, lễ vật, bày tỏ lòng thành kính, báo công về những thành tựu nổi bật đã đạt được trong năm qua.
Khởi nghĩa Yên Thế được đánh giá là cuộc khởi nghĩa vũ trang lớn, bền bỉ và oanh liệt nhất trong lịch sử dân tộc chống xâm lược trước khi có Đảng lãnh đạo. Tuy không đi đến thắng lợi cuối cùng nhưng khởi nghĩa Yên Thế đã là một biểu tượng của tinh thần yêu nước, đấu tranh anh dũng chống ngoại xâm của dân tộc, trở thành bản hùng ca bất tử của non sông Việt Nam./.
 
Văn Thư