Skip to main content

Yên Thế phát triển mô hình “Sản xuất cây ăn quả an toàn”

Thực hiện chủ trương chuyển đổi cơ cấu giống cây trồng trong sản xuất nông nghiệp, những năm gần đây, nhiều nông dân trên địa bàn huyện Yên Thế đã mạnh dạn đầu tư cải tạo vườn đồi kém hiệu quả sang trồng các lọai cây ăn quả như: Cam, bưởi, nhãn. Nhờ sự mạnh dạn trong chuyển đổi cây trồng, áp dụng khoa học - kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp sạch đã có nhiều hộ dân thành công với mô hình chuyển đổi của mình. Đặc biệt, năm 2016,UBND huyện đã triển khai mô hình “Sản xuất cây ăn quả an toàn”, bước đầu đã mang lại hiệu quả trong việc nâng cao năng suất, chất lượng, mẫu mã sản phẩm, qua đó, góp phần giúp người dân tăng thu nhập trên một diện tích đất canh tác. 
Trong những năm qua việc chuyển dịch cơ cấu cây trồng trên địa bàn huyện diễn ra mạnh mẽ, trong đó các cây ăn quả có múi từng bước được mở rộng diện tích nhằm khai thác tốt những tiềm năng, lợi thế về khí hậu đất đai, thổ nhưỡng của địa phương. Tuy nhiên nguồn cung cấp cây giống chưa đảm bảo, còn bị nhiễm một số loại bệnh nguy hiểm trên cây có múi. Để ổn định diện tích cây ăn quả và tăng thu nhập trên một đơn vị diện tích cho nhân dân, việc cấp thiết là phải lựa chọn, khảo nghiệm và đưa vào sản xuất một số giống cây ăn quả đặc sản có giá trị kinh tế cao phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của địa phương. Từ năm 2014 đến nay, Bộ KH&CN đã phê duyệt dự án “Ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ xây dựng vườn giống cam sạch bệnh tại tỉnh Bắc Giang” do UBND huyện Yên Thế, Phòng Nông nghiệp và PTNT huyện phối hợp với Viện Di truyền Nông nghiệp, Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển cây có múi, Trường Đại Học Nông lâm Bắc Giang triển khai thực hiện dự án.
Ông Nguyễn Văn Đông - Phó trưởng phòng NN&PTNN huyện cho biết: “Thực hiện chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng phát huy thế mạnh của địa phương. Với chức năng, nhiệm vụ của mình, chúng tôi đã chủ động tham mưu giúp UBND huyện quy hoạch vùng sản xuất cây có múi tập trung, lựa chọn, đưa các giống cây có năng suất, chất lượng cao vào trồng và kéo dài thời gian thu hoạch. Bên cạnh đó, tham mưu giúp UBND huyện chỉ đạo các xã thực hiện ứng dụng quy trình sản xuất an toàn, sản xuất theo hướng Vietgap. Xây dựng và nhân rộng các mô hình ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất. Cùng với đó là đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn quy trình sản xuất an toàn để người dân áp dụng vào thực tiễn. Qua đó nhằm tạo ra các nông sản sạch, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm”.
Trước kia, một số loại cây có múi dễ trồng nhưng cũng dễ nhiễm bệnh, nhất là cây cam do nhiều nguyên nhân như: khâu chọn giống chưa phù hợp, khả năng chống chịu với điều kiện ngoại sinh, sâu bệnh kém, đặc biệt là bệnh vàng lá chè… Vì vậy, diện tích cam còn không đáng kể. Nhận thức được điều đó, nhất là trong xu thế hội nhập và phát triển hiện nay, huyện đã mạnh dạn đưa một số giống cam sạch bệnh vào trồng thông qua triển khai thực hiện Dự án “Ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ xây dựng vườn giống cam sạch bệnh tại tỉnh Bắc Giang”. Dự án đã triển khai nhiều buổi tập huấn kỹ thuật nhằm hỗ trợ giúp bà con nông dân trồng cam đảm bảo việc nhân giống vườn cây mẹ giống cam gốc bảo đảm giống sạch bệnh, nắm được công nghệ vườn ươm nhân giống cây con; kỹ thuật trồng thâm canh và bảo vệ thực vật chống tái nhiễm bệnh trên đồng ruộng. Quy trình trồng mới cam sạch bệnh V2, CS1 với quy mô 15 ha tại 5 xã Đồng Tâm, Đồng Kỳ, Đông Sơn, Hồng Kỳ và Đồng Hưu. Sau 02 năm tổ chức thực hiện, dự án đã tiến hành chọn 53 hộ có đủ điều kiện (trong đó, hộ có diện tích nhỏ nhất là 400 m2, hộ có diện tích lớn nhất là 21.600 m2) để tập huấn và hướng dẫn kỹ thuật, cung cấp giống đảm bảo chất lượng.
Anh Nguyễn Văn Thực - thôn Trại Đảng, xã Đồng Kỳ tâm sự: “Gia đình tôi trồng cây cam từ năm 2013. Năm 2016, được Phòng nông nghiệp và phát triển nông thôn, Trạm trồng trọt và bảo về thực vật huyện hướng dẫn kĩ thuật trồng, chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh trên cây có múi. Có kiến thức tôi áp dụng vào thực tế sản xuất của gia đình và thấy nó thực sự mang lại hiệu quả. Năm 2017 này tôi vẫn đang tiếp tục thực hiện sản xuất theo đúng quy trình kĩ thuật đã được hướng dẫn nên cây cam nhà tôi phát triển tốt, cây khỏe, tỷ lệ đậu quả cao. Ước tính năm nay, sản lượng cam của gia đình tôi đạt khoảng 15 đến 20 tấn. Mặt khác khi chăm sóc cây đúng kĩ thuật, bón phân cân đối thì mẫu mã quả cũng sáng, đẹp hơn rất nhiều”.
Yên Thế thuộc vùng núi thấp, có diện tích đất tự nhiên trên 28.000 ha, điều kiện khí hậu, đất đai, thổ nhưỡng rất phù hợp với các loại cây ăn quả đặc sản có giá trị kinh tế cao. Thành công bước đầu của dự án không chỉ tạo ra nguồn giống cam sạch bệnh có năng suất chất lượng cao tại chỗ mà thông qua dự án, trình độ canh tác của nhân dân được nâng lên. Điều đáng nói là 02 giống cam này ngoài chất lượng quả thơm ngon thì thời gian thu hoạch kéo dài khoảng 5 tháng và như vậy sẽ giúp các hộ gia đình thu hoạch dải vụ, tránh tư thương ép giá khi vào vụ. 
Đồng thời, huyện cũng tập trung đẩy mạnh tuyên truyền về việc trồng và chăm sóc cây ăn quả theo hướng nông sản sạch. Xây dựng nhiều mô hình điểm điển hình như gia đình chị Nguyễn Thị Hoài Anh ở thôn Trải Cả xã Đồng Lạc với diện tích hơn 1ha trồng các giống cây bưởi có múi như: Bưởi đào Thanh Hà, bưởi Diễn, bưởi đào Tân Lạc, bưởi da xanh… Bản thân chị từng là thương lái buôn bán hoa quả tại chợ đầu mối ở Hà Nội. Chính vì vậy, chị nắm rõ thị trường tiêu dùng của khách hàng luôn ưu tiên hàng nông sản sạch. Để đảm bảo chất lượng ngay từ khâu chọn giống gia đình chị đã đến tận Hưng Yên để lựa chọn giống về trồng. Áp dụng khoa học kỹ thuật vào chăm sóc cây hết sức quan trọng đối với phân bón gia đình tập trung sử dụng phân hưu cơ nhằm tạo cho đất tơi xốp, dễ thoát nước, giúp cây cứng cáp và phát triển tốt, không bị thoái hóa đất. Trong việc chủ động phòng trừ sâu bệnh cho cây ăn quả gia đình chọn chế phẩm sinh học từ tỏi, ớt, rượu, dầu khoáng,… để phòng trừ, diệt sâu bệnh cho cây… Nhờ áp dụng kỹ thuật theo hướng nông nghiệp sạch, đến nay diện tích cây ăn quả có múi của gia đình chị mỗi năm cho thu trên 30 tấn quả bưởi, trừ tri phí gia đình cũng thu lãi gần 1 tỷ đồng.
Chị Nguyễn Thị Hoài Anh - thôn Trại Cả, xã Đồng Lạc chia sẻ: “Gia đình tôi chăm sóc vườn cây có múi của mình theo hướng hữu cơ, bán hữu cơ. Ngay từ khi bắt đầu làm trang trại này, tôi đã chủ động khử sạch đất bằng cách rắc vôi bột, múc lật đất, phơi ải để diệt hết mầm bệnh. Quá trình trồng cây tôi sử dụng phân chuồng đã qua ủ mục cộng với các chế phẩm sinh học. Tiêu biểu như khi sử dụng nấm vi sinh đối kháng Trichoderma sẽ tăng khả năng phòng bệnh, hạn chế việc phải dùng chất hóa học để chữa bệnh cho cây. Qua đó giúp cây phát triển khỏe mạnh và tăng năng suất, chất lượng quả”. 
Thực hiện chủ trương chuyển đổi cơ cấu giống cây trồng trong sản xuất nông nghiệp, những năm gần đây, nhiều nông dân trên địa bàn huyện đã mạnh dạn đầu tư cải tạo vườn đồi kém hiệu quả sang trồng cây nhãn, và đã có nhiều hộ dân thành công với mô hình chuyển đổi của mình. Đặc biệt, năm 2017, UBND huyện đã triển khai mô hình “Sản xuất nhãn an toàn” tại xã Đồng Kỳ. Mô hình này đã bước đầu mang lại hiệu quả trong việc nâng cao năng suất, chất lượng, mẫu mã sản phẩm, qua đó, góp phần giúp người dân tăng thu nhập trên một diện tích đất canh tác.
Trước đây, trên diện tích gần 1 ha gia đình ông Hoàng Huy Hoằng, thôn Đồng Lân xã Đồng Kỳ chủ yếu trồng vải nhưng nguồn thu không cao. Năm 2007, ông quyết định chuyển đổi sang trồng cây nhãn Miền Khoái Châu. Sau vài năm tìm tòi học hỏi, hơn 200 gốc nhãn của gia đình ông Hoằng phát triển tốt, mỗi năm cho thu nhập từ 150-200 triệu đồng. Đặc biệt, tháng 3/2017, gia đình ông áp dụng mô hình “Sản xuất nhãn an toàn” do huyện triển khai. Dự kiến năm nay cho sản lượng đạt khoảng từ 5-6 tấn quả.
Ông Hoàng Huy Hoằng - thôn Đồng Lân, xã Đồng Kỳ cho biết: “Ở đất này cây nhãn đã được người dân đưa vào trồng khoảng 10 năm nay. Đặc tính của cây nhãn là có khả năng chịu được cả úng và hạn, khả năng thích nghi với điều kiện ngoại cảnh cao, xử lý ra quả dễ hơn nhiều so với cây vải thiều. Vì vậy trước kia ở đây chủ yếu trồng vải thì nay đã chuyển đổi sang trồng nhãn. Mặt khác thời gian thu hoạch nhãn kéo dài, giá cả ổn định, tiêu thụ dễ, chăm sóc cũng dễ dàng hơn. Như năm nay, mùa đông ấm đã ảnh hưởng rất lớn tới các loại cây ăn quả, nếu như đối với cây vải thiều có thể mất mùa hoàn toàn thì cây nhãn tỷ lệ đậu quả vẫn đạt khoảng 80%. Vì vậy, so với nhiều loại cây khác, có thể nói cây nhãn mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn”.
“Sản xuất nhãn theo hướng an toàn” cũng là lựa chọn của gia anh Tôn Quang Thành, thôn Đồng Lân xã Đồng Kỳ. Theo anh Thành, khi áp dụng mô hình này, gia đình anh được hỗ trợ phân bón, hướng dẫn phun thuốc bảo vệ thực vật theo đúng định kỳ… nhờ vậy mà mẫu mã quả nhãn đẹp, giá bán cao hơn. 
Anh Tôn Quang Thành - thôn Đồng Lân, xã Đồng Kỳ nói: “Trước đây toàn bộ diện tích vườn của gia đình tôi đều trồng sắn và một số cây hoa màu khác, hiệu quả kinh tế rất thấp, vì vậy nhà tôi cũng như nhiều người dân nơi đây rất nghèo, điều kiện kinh tế khó khăn. Từ khi có định hướng chuyển đổi cơ cấu cây trồng và khuyến khích đưa cây nhãn vào trồng, gia đình nhà tôi đã mạnh dạn thay thế toàn bộ vườn sắn sang trồng nhãn. Nhờ cây nhãn kinh tế gia đình tôi đã khá giả hơn. Đặc biệt năm nay, được cán bộ khuyến nông hướng dẫn kĩ thuật, được nhà nước hỗ trợ thuốc trừ sâu, phân bón, gia đình tôi đã áp dụng đúng theo quy trình kĩ thuật được hướng dẫn. Kết quả là tỷ lệ đậu quả cảu cây nhãn rất cao, mẫu mã quả cũng sáng, đẹp hơn”.
Mô hình “sản xuất nhãn an toàn” được UBND huyện triển khai từ tháng 3/2017, với diện tích 3 ha, tại 13 hộ ở thôn Đồng Lân xã Đồng Kỳ. Tham gia mô hình, các hộ nông dân được hỗ trợ 50% kinh phí mua thuốc bảo vệ thực vật, phân bón; được tập huấn, chuyển giao quy trình “Sản xuất nhãn an toàn”… Năm 2017, do thời tiết không thuận lợi nên sản lượng nhãn giảm, chỉ đạt gần 700 tấn, giảm khoảng gần 40% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, đối với những hộ áp dụng mô hình, thì mẫu mã, chất lượng quả nhãn ngon, ít sâu bệnh.
Bà Lục Thị Lan - Trạm trưởng Trạm Khuyến nông huyện cho biết: “Trong quá trình thực hiện mô hình, chúng tôi đã hỗ trợ bà con nông dân một phần thuốc bảo vệ thực vật, phân bón lá và hỗ trợ 50% lượng ka li để bón nhằm tăng năng suất, chất lượng của quả. Mặt khác chúng tôi cũng chủ động dự tính, dự báo và hướng dẫn bà con nông dân cách chăm sóc, sử dụng các loại phân bón, thuốc trừ sâu đúng lúc, đúng liều lượng, đảm bảo khả năng dinh dưỡng cũng như quá trình sinh trưởng, phát triển, nuôi quả và tăng khả năng kháng sâu bệnh trên cây nhãn”.
Thực hiện chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng, trong đó chú trọng phát triển cây ăn quả có giá trị kinh tế cao được xem là hướng đi đúng đắn và hiệu quả của huyện Yên Thế. Đặc biệt, việc triển khai mô hình “Sản xuất cây ăn quả an toàn” cũng đã mở ra hướng đi mới cho người dân trồng cây ăn quả, hướng tới sản phẩm sạch, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm… qua đó, đã góp phần nâng cao thu nhập cho người dân địa phương./.
 
Quang Huy