Skip to main content

Yên Thế phát triển cam sạch bệnh

Điều kiện khí hậu cùng với thổ nhưỡng thích hợp đã tạo nên thương hiệu Cam sành Bố Hạ, một đặc sản không chỉ nổi tiếng của huyện Yên Thế mà đã vang khắp cả nước bởi chất lượng quả thơm ngon bổ dưỡng. Tuy nhiên do nhiều tác động từ môi trường, cùng với kỹ thuật chăm sóc còn hạn chế nên Cam sành Bố Hạ đã mất dần theo thời gian. Với việc thực hiện Dự án “Ứng dụng khoa học và công nghệ xây dựng vườn giống cam sạch bệnh tại tỉnh Bắc Giang” của UBND huyện Yên Thế đã từng bước khôi phục mở rộng diện tích cây cam trên địa bàn huyện.
Trong những năm qua việc chuyển dịch cơ cấu cây trồng trên địa bàn huyện Yên Thế diễn ra mạnh mẽ, trong đó các cây ăn quả có múi từng bước được mở rộng diện tích nhằm khai thác tốt những tiềm năng, lợi thế về khí hậu, thổ nhưỡng của địa phương. Tuy nhiên nguồn cung cấp cây giống chưa đảm bảo, còn bị nhiễm một số loại bệnh nguy hiểm trên cây có múi. Để ổn định diện tích cây ăn quả và tăng thu nhập trên một đơn vị diện tích cho nhân dân, việc cấp thiết là phải lựa chọn, khảo nghiệm và đưa vào sản xuất một số giống cây ăn quả đặc sản có giá trị kinh tế cao phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của địa phương. Từ năm 2014 đến nay, Bộ KH&CN đã phê duyệt dự án “Ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ xây dựng vườn giống cam sạch bệnh tại tỉnh Bắc Giang” do UBND huyện Yên Thế, Phòng Nông nghiệp và PTNT huyện phối hợp với Viện Di truyền Nông nghiệp, Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Cây có múi, Trường Đại Học Nông lâm Bắc Giang triển khai thực hiện dự án.
Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Văn Đông - Phó phòng NN&PTNN huyện cho biết: “Đến thời điểm hiện nay mô hình trồng mới cam sạch bệnh CS1 và V2 trên địa bàn huyện sinh trưởng và phát triển rất tốt, bước đầu đánh giá là cây phù hợp với điều kiện khí hậu thổ nhưỡng của địa phương. Các hộ dân tham gia mô hình đã tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật của dự án. Căn cứ vào kết quả tổ chức triển khai thực hiện, chúng tôi đã tiến hành đánh giá để hoàn thiện quy trình sản xuất đối với giống cam V2 và CS1 sao cho sát thực nhất với điều kiện thực tiễn của địa phương”.
Từ những năm 1920 của thế kỷ trước cây cam nổi tiếng trong nước cũng như thế giới với biểu tượng cam sành và địa danh cam sành Bố Hạ được nông dân trồng dọc hai bên bờ sông Thương, sông Sỏi. Tuy nhiên trong quá trình canh tác chưa được chú trọng thâm canh cũng như phục tráng giống, do vậy cây cam có biểu hiện thoái hóa giống, già cỗi và nhiễm nhiều đối tượng sâu bệnh nên năng suất, chất lượng giảm, hiệu quả kinh tế thấp. Đó là lý do diện tích cam dần dần thu hẹp và mất đi. 
Từ năm 2000 đến nay đã có các Chương trình, Kế hoạch để khôi phục lại vùng cam truyền thống trước kia, nhưng hầu hết các chương trình đều không đạt hiệu quả do nhiều nguyên nhân như: Chọn giống cam chưa phù hợp, khả năng chống chịu với điều kiện ngoại sinh, sâu bệnh kém đặc biệt là bệnh vàng lá chè… do vậy diện tích cam không còn đáng kể. Nhận thức được lợi thế so sánh của địa phương về tiềm năng, khí hậu, thổ nhưỡng, nguồn nhân lực, thị trường… trong xu thế hội nhập và phát triển hiện nay, huyện Yên Thế đã đưa một số giống cam vào trồng trên địa bàn như: cam đường canh, cam chín sớm CS1, cam V2... rất được người tiêu dùng ưa chuộng, đặc biệt là vào dịp tết Nguyên đán; được các thương lái đặt giá mua trước tại vườn. Dự án “Ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ xây dựng vườn giống cam sạch bệnh tại tỉnh Bắc Giang” được triển khai tại huyện Yên Thế đã hỗ trợ kịp thời nhiều hộ gia đình trồng Cam với quy mô trang trại.
Anh Đỗ Văn Khánh - Thôn Trường Sơn - Đông Sơn tâm sự: “Những loạt đầu cây cam đang phát triển rất tốt. Trong quá trình trồng tôi thấy cây cam cũng là loại cây dễ trồng, tỷ lệ sống cao. Tuy nhiên, người trồng cam cần lưu ý đây là loại cây khó tính, rất nhạy cảm với các đối tượng sâu bệnh vì vậy cần phải phun thuốc phòng trừ sâu bệnh và nấm bệnh, quá trình chăm sóc cũng đòi hỏi phải tuân thủ quy trình kỹ thuật để cây sinh trưởng và phát triển ổn định”.
Xã Đông Sơn là một trong những địa phương có dòng sông Thương chảy qua, và được bồi đắp lượng phù xa rất lớn tạo nên một chất đất phù hợp với sự sinh trưởng, phát triển một giống cam quý đặc sản - cam sành Bố Hạ với quy mô khoảng 300 ha. Sản phẩm Cam Bố Hạ đã từng nổi tiếng khắp vùng, một thời là niềm tự hào của người dân xứ Bắc. Là người đã nhiều năm gắn bó với cây Cam Sành chị Nguyễn Thị Hợi thôn Tân Hồng xã Đông Sơn có trên 20 năm là công nhân Nông trường cam Bố Hạ, trực tiếp trồng và chăm sóc cây Cam Sành nhưng gia đình chị cũng phải phá bỏ diện tích rất lớn cây cam hàng chục năm tuổi... Với niềm đam mê khôi phục lại vùng trồng cam nổi tiếng một thời chị Hợi đã mạnh dạn đăng ký tham gia thực hiện dự án trồng với quy mô 4.000 m2 bằng giống cam CS1. Sau gần 1 năm trồng và chăm sóc đến nay vườn cam gia đình chị đang sinh trưởng và phát triển tốt, hứa hẹn từ vườn cam này sẽ cho gia đình nguồn thu đáng kể để vuơn lên làm giàu chính đáng.
Chị Nguyễn Thị Hợi - Thôn Tân Hồng xã Đông Sơn phấn khởi nói: “Theo tôi thấy hiện nay cây cam sinh trưởng và phát triển tốt. Khi tham gia dự án, gia đình tôi đã được hỗ trợ một phần giá cây giống, 50% chi phí vật tư, phân bón, được hướng dẫn kỹ thuật trồng và chăm sóc cây cam nên chúng tôi rất phấn khởi”.
Dự án “Ứng dụng khoa học và công nghệ xây dựng vườn giống cam sạch bệnh tại tỉnh Bắc Giang” tiến hành tổ chức 01 lớp đào tạo cho 10 kỹ thuật viên, 05 lớp tập huấn cho 200 hộ nông dân về kỹ thuật sản xuất giống và kỹ thuật thâm canh trồng cam. Với nội dung tập huấn bao gồm việc bảo quản và nhân giống vườn cây mẹ giống gốc bảo đảm giống sạch bệnh, công nghệ vườn ươm nhân giống cây con; kỹ thuật trồng thâm canh và bảo vệ thực vật chống tái nhiễm bệnh trên đồng ruộng. Quy trình trồng mới cam sạch bệnh V2, CS1 với quy mô 15 ha tại 5 xã Đồng Tâm, Đồng Kỳ, Đông Sơn, Hồng Kỳ và Đồng Hưu. Sau 02 năm tổ chức thực hiện, dự án đã tiến hành chọn địa điểm, chọn hộ có đủ điều kiện để triển khai thực hiện, tập huấn và hướng dẫn kỹ thuật, cung cấp giống đảm bảo chất lượng. Qua theo dõi các hộ gia đình tham gia mô hình đã áp dụng thành thạo quy trình trồng và chăm sóc cây Cam, phòng trừ sâu bệnh kịp thời nên cây cam sinh trưởng và phát triển tốt.
Anh Bùi Bá Thư - Kỹ thuật viên dự án xã Đông Sơn cho biết: “Trong quá trình triển khai, chúng tôi đã phối hợp với cơ quan chuyên môn của huyện, của xã và thôn đi thẩm định các hộ đủ điều kiện, đồng thời vận động bà con nhân dân tham gia dự án. Định kỳ mỗi tháng từ 1 đến 2 lần chúng tôi đi kiểm tra để nắm bắt tình hình sinh trưởng, phát triển của cây cam cũng như hướng dẫn bà con cách chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh”.
Cùng với việc xây dựng mô hình trồng mới giống cam sạch bệnh, dự án cũng xây dựng 02 nhà lưới với tổng diện tích 500 m2 để lưu giữ 400 cây mẹ sạch bệnh  giống V2 và CS1. Trồng, bảo quản, chăm sóc và phòng chống lây nhiễm bệnh cho 400 cây mẹ sạch bệnh giống V2 và CS1 trong nhà lưới; theo dõi sinh trưởng, phát triển và khả năng cung cấp mắt ghép của cây mẹ giống sạch bệnh trong nhà lưới. Bên cạnh đó, dự án cũng tiến hành xây dựng mô hình vườn ươm sản xuất cây giống với quy mô 2000 m2, tiến hành sản xuất 20.000 cây giống cam sạch bệnh V2 và CS1. Hiện nay cây giống đang sinh trưởng và phát triển tốt sẵn sàng cung cấp giống cam có chất lượng cho nhu cầu sản xuất của nhân dân trên địa bàn huyện Yên Thế và trên địa bàn toàn tỉnh.
Ông Nguyễn Văn Đông - Phó phòng NN&PTNN huyện cho biết thêm: “Từ những kết quả bước đầu của dự án, thời gian tới huyện sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động nhân dân mở rộng diện tích trồng cam CS1, cam V2 ở những vùng có điều kiện thổ nhưỡng phù hợp, đặc biệt đối với những vùng đã được quy hoạch. Qua đó nhằm góp phần nâng cao giá trị sản xuất và rải vụ, tạo thuận lợi trong quá trình tiêu thụ sản phẩm, đáp ứng nhu cầu của thị trường”.
Yên Thế thuộc vùng núi thấp, có diện tích đất tự nhiên trên 28.000 ha, điều kiện khí hậu, đất đai, thổ nhưỡng rất phù hợp với các loại cây ăn quả đặc sản có giá trị kinh tế cao. Thành công bước đầu của dự án không chỉ tạo ra nguồn giống cam sạch bệnh có năng suất chất lượng cao tại chỗ mà thông qua dự án, trình độ canh tác của nhân dân được nâng lên. Điều đáng nói là 02 giống cam này ngoài chất lượng quả thơm ngon thì thời gian thu hoạch kéo dài khoảng 5 tháng và như vậy sẽ giúp các hộ dân thu hoạch dải vụ, tránh tư thương ép giá góp phần nâng cao thu nhập cho người dân./.
                                                                 Quang Huy