Skip to main content

Liên kết sản xuất chè hữu cơ ở Yên Thế

Đến thăm mô hình trồng chè của các hộ dân ở bản Ven xã Xuân Lương mới thấy hết sự đổi thay trong đời sống kinh tế của các hộ dân nơi đây. Những năm trước kia, bản Ven là một trong những bản có tỷ lệ hộ nghèo cao nhất của xã với tỷ lệ hộ nghèo cao. Bản có hơn 140 hộ với nghề thu nhập chính là trồng lúa. Trong khi đó, nhiều nơi đất đai cằn cỗi, năng suất lúa thấp. Do vậy, nhiều gia đình trong bản đời sống kinh tế rất khó khăn. Nhưng giờ đã khác, người dân đã xóa được đói, giảm được nghèo và nhiều hộ đã giàu lên trông thấy nhờ trồng chè.
Anh Hoàng Văn Hà ở bản Ven là một điển hình trong các hộ gia đình chuyển đổi cây trồng, tập trung trồng và chế biến chè. Anh cho biết: Trước đây, gia đình anh thuộc diện khó khăn nhất nhì xã với vài sào ruộng, trồng lúa quanh năm không đủ ăn, nhà ở xuống cấp nghiêm trọng. Năm 2008, gia đình anh Hà được Nhà nước đầu tư dự án hỗ trợ hộ nghèo phát triển kinh tế. Tham gia dự án, anh được hỗ trợ giống chè, phân bón và kỹ thuật trồng, chăm sóc cây chè. Sau vụ thu hoạch đầu tiên, gia đình anh Hà đã trả hết số vốn ban đầu. Dần dần, anh mở rộng diện tích trồng chè, đến nay đã có hơn 10 sào chè (mỗi sào cho thu nhập từ 10-12 triệu/năm). Nhờ đó, anh Hà đã thoát được nghèo và vươn lên khá giả. Anh cho biết: “Mỗi năm, trừ chi phí, gia đình tôi thu lãi khoảng hơn một trăm triệu đồng”.
Giống như gia đình anh Hà, nhiều người dân bản Ven nói riêng và xã Xuân Lương nói chung đã giàu lên từ cây chè. Theo lãnh đạo xã, Xuân Lương hiện là địa phương có vùng chuyên canh chè lớn nhất huyện, với thương hiệu chè Bản Ven đã khẳng định được vị thế trên thị trường. Toàn xã hiện có khoảng 300 ha, chiếm khoảng 60% tổng diện tích chè toàn huyện, bình quân mỗi hộ trồng 3 - 4 sào chè. Nhờ sản xuất chè an toàn theo hướng hàng hóa mà đời sống của người trồng chè trong xã ngày càng được nâng cao. Bình quân mỗi năm, sản lượng chè đạt từ 6 - 8 tấn/ha, người dân thu lãi hàng chục triệu đồng/tháng.
Theo thống kê của Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Yên Thế, tổng diện tích chè toàn huyện hiện đạt hơn 500 ha, tập trung thành các vùng sản xuất lớn tại các xã Xuân Lương, Canh Nậu, Đồng Tiến… Theo kế hoạch từ nay đến năm 2020, địa phương đặt mục tiêu phấn đấu nâng tổng diện tích chè lên 700ha, đồng thời từng bước nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm chè theo hướng phát triển sản xuất an toàn.
Một trong những sự đổi thay đáng kể trong nghề trồng chè của huyện Yên Thế ngày nay đó là phương thức sản xuất. Nếu như trước kia, phương thức trồng chè chủ yếu của người dân là canh tác truyền thống nên năng suất và chất lượng chè chưa cao, chưa thực sự tương xứng với tiềm năng vùng, thì nay phương thức sản xuất đã có sự thay đổi đáng kể. Theo đó, nhiều hộ đã sản xuất chè theo VietGAP, một số hộ sử dụng phân bón sinh học và thuốc trừ sâu sinh học do doanh nghiệp, công ty hỗ trợ để sản xuất chè hữu cơ. Đặc biệt, tháng 4/2018, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Bắc Giang phối hợp với Trạm Khuyến nông huyện Yên Thế triển khai thực hiện mô hình liên kết sản xuất chè hữu cơ tại hai xã Xuân Lương và Canh Nậu bước đầu cho nhiều tín hiệu rất tích cực. Mô hình có quy mô 09 ha với sự tham gia của 36 hộ. Các hộ tham gia được hỗ trợ 50% phân bón hữu cơ sinh học và 50% thuốc trừ sâu sinh học, được tập huấn kỹ thuật về sản xuất chè hữu cơ. 
Ban đầu khi mới tham gia mô hình, một số hộ gặp khá nhiều khó khăn do đã quen với phương thức canh tác cũ như: trồng chè phải bón phân lân hóa học, phun thuốc trừ sâu thì chè mới có năng suất cao. Tuy nhiên, với mô hình liên kết sản xuất chè hữu cơ, các hộ không dùng thuốc bảo vệ thực vật, không dùng phân kích thích mà tiến hành chăm sóc chè theo đúng quy trình kỹ thuật an toàn, rạch rãnh đúng kích thước, bón phân theo ngày quy định, đảm bảo thời gian cách ly trước khi xuất bán… Nhờ đó, cây chè sinh trưởng và phát triển tốt, cho hiệu quả kinh tế cao. Mặc dù khi  áp dụng phương thức canh tác hữu cơ chỉ giúp năng suất chè tăng “nhẹ”, nhưng giá bán lại cao gấp rưỡi, sản phẩm tiêu thụ thuận lợi. Ngoài ra, môi trường không khí vùng trồng chè rất trong lành bởi phân bón và thuốc trừ sâu sử dụng đều có nguồn gốc sinh học.
Được biết, đây là mô hình sản xuất chè hữu cơ đầu tiên của tỉnh Bắc Giang được thực hiện bài bản trên quy mô lớn tập trung, có phương pháp hướng dẫn cụ thể, có theo dõi, đánh giá và tổng kết theo một quy trình nhất định. So với phương thức sản xuất chè truyền thống, mô hình sản xuất chè hữu cơ tăng hơn 12 triệu đồng/ha/lứa. Khi thưởng thức chè hữu cơ, người uống cảm nhận được hương thơm tự nhiên, uống có vị chát dịu, ngọt nên được người tiêu dùng ưa chuộng và đánh giá cao. Ngoài ra, mô hình còn có nhiều ý nghĩa lớn như: mở hướng giúp nông dân địa phương tiếp cận được phương thức sản xuất chè hữu cơ và từng bước mở rộng diện tích này; nhằm tạo ra sản phẩm chất lượng tốt, an toàn cho người sản xuất, người tiêu dùng và bảo vệ môi trường.
Hiện nay, trên địa bàn huyện Yên Thế đã được công nhận 3 nhãn hiệu sản phẩm chè gồm: Chè xanh bản Ven, Trà sạch Thảo Xuyên và Trà Thiên Lộc. Huyện đang tập trung thực hiện Đề án nâng cao chất lượng sản xuất chè hàng hóa giai đoạn 2016-2020; mở rộng diện tích sản xuất chè theo VietGAP. Tuy nhiên để sản phẩm chè vươn ra hơn nữa trên thị trường, nhất là đối với chè hữu cơ, thì cần có sự vào cuộc tích cực hơn nữa của các cấp, ngành và địa phương trong công tác chỉ đạo, thực hiện, tuyên truyền, xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm, mở rộng thị trường… Đồng thời, phải có sự tham gia, hưởng ứng nhiệt tình của các hộ trồng chè địa phương, để thương hiệu chè Yên Thế ngày càng vang xa, góp phần từng bước nâng cao thu nhập và thúc đẩy phát triển kinh tế của người dân địa phương./.
 
Văn Thư